Knyha «Situtunga» — ce zbirka humorystycznykh, satyrychnykh ta ironychnykh tvoriv ukrayins'koho pys'mennyka, yakyy tvoryv epokhu nashykh shalenykh 20-kh. Mayk Yohansen — mayster hry z chytats'kymy ochikuvannyamy, avtor prygolomshyloyi khymernoyi prozy y poeziyi, mytets', yakyy dosi dyvuye svoyimy paradoksamy.
Teksty Mayka Yohansena, odnoho z chil'nykh predstavnykiv ukrayinskoyi modernoyi literatury, spovneno ironiyeyu, absurdom, chornym humorom. Na vsikh, khto vyrushayut' u podorozh storinkamy tsiyeyi knyzhky, vyhadlyvymy y rozmaitymy shlyakhamy ironychnoyi prozy Yohansena, ochikuyet' osoblyva intelektual'na hra, pravyla y poryadky yakoyi rozpovidaye v peredmovi uporyadnytsya Yaryna Tsymbal.
Pletivo literaturnykh alyuziy ta bahatosharovi zhart y u zbirtsi
Tse vydannya seriyi «Vivat klasyka» predstavlyaye perlyny dorobku Mayka Yohansena: vid povisti «Maiboroda», opublikovanoi 1925 roku, do opovidannya «Situtunga» 1936 roku. Krim opovidan' dlya ditey i vtrachenoho avtobiografichnoho romana «Yuhurta», tsey tekst buv ostannym u dorobku mytetsya, yakyy dyvuvavsya na tsey svit z osoblyvoyu proniklyvistyu y ironiyeyu.
U zbirtsi «Situtunga» Mayk Yohansen postaye riznym. Zvertaet'sya do zhanru feyletonu v neshchodavno vyznaneniy «Teatral'niy fizkultura», de ironizuye nad teatral'nymy vystavamy dlya shakhtariv Donbasu, yakym pislya hodyn vazhkoyi pratsi treba podolaty dvadtsyat' kilometriv, shchob perehlyanuty p'yesu. Vpravlyayetsya v humoreskakh, yaki skladeno u dvi zbirky z vel'my khymernymy nazvamy «Lub'yane resheto» ta «Soloni zaytsi». Bentezhyt' publiku tsyklom opovidannya «Poyava, pryhody i smert' Makla Parkera», de amerykantsi rozpovidayut' svoi uyavlennya pro Ukrayinu — kray khudozhnykiv.
I narazhy osheleshuye romanom «Podorozh uchenoho doktora Leonardo i yoho maybutn'oyi kokhanky prekrasnoyi Alchesty u Slobozhans'ku Shveytsariyu». Yohansen eksperimentuye z tekstom, prokladayuchy chytats'ki shlyakhy na mezhi real'noho ta parodiyi na serednivekovyy tsyars'kyy roman vodnochasno, na podorozhi Lorensa Sterna i Ksaviye de Mestra, na Don Kikhota i soldatа Shveyka. U hri z Yohansenom buvaye neprosto. Odinak vdazhnі chytachi y chytachky tsiyeyi zbirky ironychnykh tvoriv budut' vinagorodzheni hlybinnoyu pidtekstiv i kontekstiv, shcho khovayetsya za fasadom ochevidnykh ta vyshukanykh dotepiv.
Samoironiya i paradoksy nezbahnenoho pys'mennyka
Yohansen umiv dyvuvaty i vrazhaty, osoblyvo vin bentezhyv rozum retsenzentiv i krytykiv svoyikh tvoriv. Na nespodivani y ekstravagantni teksty mytetsya vony chasto vidpovidaly movchannyam. A ti, khto taky bralysya shchos' skazaty, ne umily dyvytyasya hlybshe y zalyshalysya na syuzhetniy poverkhni, traktuyuchy vse vynyatkovo v realistychnomu klyuchi. Tse vydannya seriyi Vivat klasyka proponuye yakisnyy intelektual'nyy suprovid, shchob chytachi y chytachky rushaly u podorozh z potribnym bagazhem i byli hotovi do avtorovykh kaverz i pidstupiv.
Peredmova Yaryny Tsymbal rozkryye sut' ironychnoyi prozy Yohansena, poznayomyt' z umovnymy pravylyamy, yaki varto znaty, chytayuchy tvory mytetsya. Sered inshoho literaturoznavytsya rozpovide pro stosunky avtora z todišn'oyu krytykoyu, pro rizni vydy smikhu y humoru v yoho dorobku ta pro hru iz slovom. Prymitky ne omynayut' uvahy naymenshykh detaley: vid real'nykh i vyhadykh vlasnykh nazv do sutnosti dotepiv Yohansena, — i dopomozhut' ne zahubytysya u tsiy khytromudriy hri z avtorom. Slovnyk stane v nahodu tym, khto lyubyt' bahatu ukrayins'ku movu i khoche volodity neyu tak samo maysters'ky, yak Yohansen.
Proskanuvavshy QR-kod, chytachi y chytachky mozhut' poslukhati radiodramu z opovidannya pro Maykla Parkera, stvorenu v partners'tvi z Radio Kultura.
Vsikh, khto shukaye shlyakhiv do novykh literaturnykh horizontiv, zaproshuyemo kupyty «Situtunga», shchob staty shchaslyvymy vlasnytsiamy i vlasnytsiamy kvytka u khymernyy i nezrivnyannyy svit Mayka Yohansena, de hra vykhovuye, bentezhyt', rozvazhayet' i zaokhouchuye do spivtvorchosti.
